> 1967-1973, Αποσπάσματα του Κωστή, Αθήνα, Φεβρουάριος 1974, Εκδ. Λ. Γιοβάνη.
Δεύτερη έκδοση Αθήνα 2015, εκδ. Εξάρχεια.
> Καθημερινή Ηλέκτρα | Electre au quotidien | an everyday electra. 1969.
> αγνοούμενη με βάση το άγνωστο Χ Αθήνα, Ιανουάριος 2003.
> κ ό σ μ ο ς ε ξ π ρ έ ς | m o n d e e x p r e s Ιος,Κυκλάδες,Αύγουστος 2007.
> ν Σεπτέμβριος του 2009.
> σ α ρ κ ο β ό ρ ο ς β υ θ ό ς , από αυτή την όχθη, αρχές του 2016.
> νεκροταφείο προδοτών, Αθήνα, Ιούλιος 2016.
| π_ο_ί_η_σ_η.pdf |
|
Το 2007 ο Κώστας Μαντζώρος δημιούργησε αυτή την σύνθεση:
| ||
| γ_ρ_α_φ_έ_ς.pdf |
=========2000==================>...
Η μέρα της Ποίησης
Της γυναίκας
Της εις σάρκαν μίαν
Της άνω ποταμόν
Της άσε να πάνε
Της όπως να ’ναι
Της όπου φυσάει
Της περιγραφικής
Της εσαεί
Της άιντε
Της τέτοιας
Της ταξιδεμένης
Της έτσι
Της θανάτου
Της λυρικής
Της ρομαντικής
Της παρελθούσης
Της απρόσωπης
Της αφηγηματικής
Της λέξης που χάθηκε
Της ανεξάρτητης
Της αποσπασματικής
Της σιωπηλής
Της μάχιμης
Της ποιητικής
Της ελευθεριακής
Της αβύσσου
Της όμορφης
Της ριζοσπαστικής
Της τρελής
Της λέξης που χάθηκε
Της υπέρ πάντων
Της μέτριας φάσης
Της εκείνης
Της αδέσποτης
Της παγίδας
Της επανάστασης
Της συμφοράς
Της άλλης
Της κόλασης
Της σιωπής
Της τρομάρας
Της παγίδας
Της αβύσσου
Της αναπνοής
Η νύχτα της Ποίησης
Τα παραπάνω διαβασμένα από κάτω προς τα πάνω
364 μερόνυχτα της Ποίησης
της Μέρας
και
της Νύχτας
=============2011==============>...
Είναι δωρεάν
Είναι δωρεάν να θαυμάζεις ένα δένδρο που μεγαλώνει
να περπατάς ανέμελος μέσα στις φυλλωσιές
να σκορπίζεις τη σκέψη σου σε μεταμεσονύχτιες αγκαλιές
να ανοιγοκλείνεις τα μάτια κι αμέσως μάλιστα
να τηλεμεταφέρεσαι σ΄ έναν άλλον κόσμο
να αντιμετωπίζεις το νέο σύνδρομο
σαν τη παμπάλαια φλυαρία για το άλλο φύλλο
να αντιμετωπίζεις τον ιό του τρόμου
σαν την παμπάλαια ανθρωπολογική κρίση
σε τέτοιες στιγμές που όλα εδώ πληρώνονται
δωρεάν κρίση δεν υπάρχει
όπως και στάση ζωής
και το δικαίωμα στην ανατροπή
και βέβαια είναι πάντοτε δωρεάν οι λέξεις
οι αισθήσεις, η γνώση, η ποίηση, η περιπλάνηση
η οπτική απάτη, το βλέμμα της, η ομορφιά, η γαλήνη
η θάλασσα, η κολύμβηση, ο εκνευρισμός, η αναρρίχηση
η ανάγνωση
μακριά
πέρα
ορίζοντας
Αθήνα, Νοέμβριος 2011
Η άλλη πλευρά
Κορώνα ή γράμματα ή λαβύρινθος ή ποίημα ή μινώταυρος ή
η άλλη σελίδα, η επόμενη φράση, η αντίπερα όχθη
και όλοι οι φίλοι που πέρασαν τον καθρέφτη
και βρέθηκαν στη πλατεία
και χάθηκαν στο χάος
και σβήσανε από τα μητρώα
παράνομες οπτασίες
που συζητάνε πάντα για την ανατροπή
και είναι ποιητές
και είναι επαναστάτες
και είναι ανάμεσά μας
στην άλλη πλευρά.
Αθήνα, Νοέμβριος 2011
=============2013==============>...
α ρ χ ε ί ο τ η ς ν ύ χ τ α ς
να την θυμάμαι το πρωί
τα όνειρα μην σβήσουν την φράση αυτή
άγγελος φόβος μηνύματα από το έρεβος των νοημάτων
την ίδια ώρα πάντα έρχεται ο ταχυδρόμος των ονείρων σαρωτικός
να μου στείλεις λέξεις πακέτα με φωνήεντα οράματα
να μου στείλεις ταξίδια και χάρτες πάθους προάγγελο των βυθών
με το τέλος των ονείρων ανοίγω τα γράμματα στα δυο
εδώ τοπίο κενό χωρίς μέλλον
δεν θα ’ρθει;
δεν θα τον φέρει ο δρόμος;
πρόσφυγας κόσμος!
αποδημητικά πουλιά σε σμήνη χωρίς νοήματα
κυκλοφορούν επαναληπτικά στον ορίζοντα που σβήνει
γράμματα μεταναστεύουν για το καλό μας
σε λαούς της γης σε λαούς των μεγάλων θαλασσών
ανοικτά από την άβυσσο κρυμμένη φράση σκέψεις να μου πεις
θα ’ρθει με το τέλος της νύχτας αυτής
προάγγελος
θα ’ρθει ανοίγοντας τα μάτια από τον βαθύ ύπνο
με το γράμμα στο χέρι αλφάβητος αναμονής
θα ’ρθει θάνατος άγγελος ή ταχυδρόμος χωρίς διεύθυνση αποστολής;
να την θυμάμαι για να ζήσουμε μαζί
Αθήνα 2013
=============2015==============>...
N.Y.= not yet
τίποτα
κι ας περιμένεις την είδηση
εδώ θα συμβεί ή στην αγκαλιά της;
στη Νέα Υόρκη ή στο Παρίσι;
εν αναμονή τόσο καιρό για
την μεγάλη είδηση και τίποτα
υπερπληροφόρηση και σιωπή
όλα για το τίποτα για τα μάτια της
εδώ στη Δύση δεν έχει είδηση για σένα
για την άλλη μέρα στην άλλη μεριά
που εσύ κι εγώ
θα φτιάξουμε τις δικές μας
ειδήσεις
Αθήνα 2015
2025, Ποιητικά, από την Τιτίκα Δημητρούλια:
Κωστής Τριανταφύλλου
Μια συζήτηση με την Τιτίκα Δημητρούλια
Και η απάντηση στις ερωτήσεις:
Αγαπητή μου Τιτίκα, άν βάζαμε ένα μαγνητόφωνο να σου απαντάω στις ερωτήσεις σου θα χρειαζόμουνα μερόνυχτα να αναπτύσσω/να αναλύω να θυμάμαι και να κρίνω.
Εδώ σου στέλνω μια σύντομη καταγραφή που ξεπέρασε τις 1800 λέξεις κι αγκαλιάζει τις ερωτήσεις σου πολύπλευρα, πιστεύω.
Βέβαια μπορείς να το περιορίσεις. Ξεπέρασα κατα 400 λέξεις. Είναι τόσο σύνθετη κάθε απάντησή μου που δεν γίνεται να έχει κάποια ενότητα.
‘Ετσι : Εν αρχή ην η ποίηση
και απαντήσεις στα ερωτήματα 2,3,4,5 που να συνθέτουν μια προσωπική ιστορία ανάγνωσης.
Πές μου πώς σου φαίνεται.
Σε ευχαριστώ
Γεννήθηκα το 1950 στην Αθήνα. Κάποτε, που ήμουν άρρωστος και δεν πήγα στο σχολείο, μου έφερε η μητέρα μου να διαβάσω ένα καλλιτεχνικό περιοδικό -ήταν το Πάλι του Νάνου Βαλαωρίτη! Δεν είχα ξαναδιαβάσει τόσο έντονα κείμενα. Διάβαζα πολύ και πήγαινα στο Μοναστηράκι, όπου έκανα κι ένα μικροεμπόριο με ρολόγια κι αγόραζα βιβλία ποίησης και κοινωνικά. Κάποια στιγμή αποφασίζω και στέλνω στον Γρηγόριο Ξενόπουλο για την Διάπλαση των Παίδων ένα ποίημα -και το δημοσιεύει με εγκωμιαστικό σχόλιο -ντράπηκα για το σχόλιο και δεν ξανάστειλα!
Το 1968 οργανώνω την ομάδα του Περιοδικού Λωτός όπως και του ανάλογου στεκιού του το Χαγιάτι και το πρώτο εβδομαδιαίο φεστιβάλ ξένης ποίησης ‘οπου παρουσιάστηκαν οι χώρες Αμερική, Ιαπωνία, Ινδία, Γερμανία και άλλες. Κάθε εβδομάδα δύο παρουσιλασεις ποιητών στο στέκι του περιοδικού στο Χαγιάτι και βέβαια μια σειρά διαλέξεων στο Πειραματικό Θέατρο της Μαριέτας Ριάλδη… Οι συνομιλητές μου δεν βρίσκονταν μόνον στον χώρο της ποίησης αλλά και της πολιτικής παρανομίας -δικτατορία γαρ ! Αλλά και αντισυστημική πάλη όχι μόνον κατά της υπάρχουσας, τότε, κατάστασης αλλά κατά του συστήματος που την δημιούργησε και την έθρεψε την δικτατορία και την φοβισμένη σιωπηλή πλειοψηφία!
Όσο λειτούργησα με ποιητικές παρέες στο Κολωνάκι και το Μπραζίλιαν τόσο και στην πλατεία Εξαρχείων τα βράδια ιδιαίτερα όπου η ερωτική και ανατρεπτική διάθεση περίσσευε.
Το ποίημα-ντοκουμέντο Η ΤΡΕΛΑ, αφιερωμένο στις φυλακισμένες γυναίκες, δημοσιεύτηκε με το ψευδώνυμο Κ. Φωτεινός. Η επιλογή του ψευδωνύμου ανήκει στον συγγραφέα Άρη Φακίνο που είχε την ευθύνη τόσο των εκδόσεων «΄Εξοδος», όσο και του ομώνυμου περιοδικού που κυκλοφορούσε παράνομα στην Ελλάδα. Το ποίημα Η Τρέλα, που ανήκει στην ανέκδοτη συλλογή μου Ποιήματα-Προκηρύξεις, συμπεριλήφθηκε, από τον συγγραφέα Άρη Φακίνο, στην πρώτη Αντιστασιακή Ανθολογία Ποίησης,με τον τίτλο Κραυγές που εκδόθηκε στο Παρίσι και κυκλοφόρησε παράνομα στην Ελλάδα, με τον τίτλο ΚΡΑΥΓΕΣ και υπότιτλο: Σελίδες από την αδούλωτη Ελληνική Λογοτεχνία, 1971.
Το 1972 από τις εκδόσεις Πράξη πάει για τύπωμα “ ἡ Β α ρ β ά ρ α γιά μιά θορυβοποιώ μονοτονία” αλλά όπως και το περιοδικό Πράξις που κυκλοφόρησε πολυγραφημένο παράνομα εγώ αναγκάστηκα να βρεθώ εκτός Ελλάδας και η Βαρβάρα κυκλοφόρησε σε παρέες φίλων.
Το 1974 οργανώνω την ομάδα ΚΡΑΚ. Νοικιάζω σπίτι στην οδό Βαλσαμώνος και η πρώτη αυτόνομη ομάδα δημιουργήθηκε. Συζητήσεις, παρεμβάσεις έως και δρώμενα δρόμου.
Από τον Φεβρουάριο του 1974 που κυκλοφορεί στην Αθήνα το ποιητικό βιβλίο μου Αποσπάσματα του Κωστή, 1967-1973, από τον Λ. Γιοβάνη, ( επανέκδοση από τις εκδόσεις Εξάρχεια) έως και σήμερα πολλές φορές χρειάστηκα/χρησιμοποίησα την αισθητική προσέγγιση που χαρακτήρισα σαν +ολική πρόταση. Ένα βιβλίο με μια εννοιολογική πρόταση παρουσίασης, που αργότερα συνοδεύτηκε από ένα κείμενο ορισμού της εξέλιξης της ανάγνωσης με το κείμενο που ονομάζεται:+ολική αίσθηση.
‘Ετσι το ποιητικό έργο μου εμφανίζεται στις αρχές του ’70. Μετά από το βιβλίο με τα αποσπάσματα 1967-1973, από έξη ανέκδοτα βιβλία, αρνούμαι για ένα χρονικό διάστημα το βιβλίο προτιμώντας την εφήμερη φόρμα των ποιητικών και πολιτικο-κοινωνικών περιοδικών.Φυσικά, τότε, αυτό δεν έγινε κατανοητό από τους νέους ποιητές που παρ’ ολο που ερχόντουσαν από αυτό που ονομάστηκε αμφισβήτηση, η πολιτική και κοινωνική στάση τους υπολειπόταν εξέγερσης κι ανατροπής κινούμενοι στις παρυφές μιας συντηρητικής βαρετής επανάληψης με πολύ λίγη σχέση με τον Μάη του 68 και με άλλες πολιτιστικοκοινωνικές ανατρεπτικές στιγμές του τότε.
Έτσι, για να επανέλθω, το βιβλίο μου αυτό παρουσιάστηκε με μια +ολική ποιητική – μια ποιητική σε εξέλιξη στις σελίδες ενός βιβλίου. Αυτή η προσέγγιση που εξαπλώθηκε με σαφήνεια στο γλυπτό μου Το ερωτηματικό της Γής, όπως και στις ατομικές εκθέσεις Mediassemblages, Ρευστότητα στερεοποιημένη και στα περιβάλλοντά μου Λαβύρινθος ή το κενό μνημείο, Ηλεκτρικό πεδίο ξεκίνησε τόσο σαν πρόταση παρουσίασης και σύνθεσης ενός έργου όσο και σαν +ολική προσέγγιση/πρόταση ζωής. Ένα +ολικό έργο τέχνης. Έτσι η πρώτη φορά που οργανώνω μια τέτοια προσέγγιση επανανάγνωσης των μορφών που με βοηθάνε εκφραστικά μέσα από την ιστορία, γίνεται στο πρώτο μου ποιητικό βιβλίο, που όχι μόνον περιέχει τμήματα από δικά μου ανέκδοτα βιβλία και επιγραφές δρόμων και παραινέσεις/σκέψεις για τον αναγνώστη αλλά και για αυτή την ίδια την πράξη της έκδοσης, όπως και τμήματα από άλλους συγγραφείς με μια ιδιαίτερη παρέμβαση. Η ποίηση που βγαίνει στη ζωή και η ζωή που μπαίνει στην ποίηση. Δεν φοβάμαι το καινούριο στην ποιητική αίσθηση αλλά το παλιό κι αυτούς που βολεύονται γύρω του, το καθιερωμένο, το σίγουρο. Η πεπατημένη σήμερα είναι πια μια λεωφόρος ταχείας διέλευσης: προσοχή μη σας συνθλίψουν οι βιαστικοί οδηγοί! Από πάνω κι από κάτω γύρω και πέρα από κάθε σκηνή του παρελθόντος υπάρχει πάντα χώρος για νέα μηνύματα και καινούριες προσεγγίσεις, ναι τέτοια είναι και η δική μου +ολική προσέγγιση. Είναι μια προσέγγιση που με απασχόλησε/με προβλημάτισε, έχοντας στόχο την ουσιαστικοποίηση του αποσπασματικού λόγου.
Οι εικαστικές τέχνες οικειοποιούνται τόσο την ποίηση όσο και την πραγματικότητα κάνοντάς την τέχνη. Γιατί η ποίηση να μην οικειοποιηθεί, για να παρέμβει, για να ποιητικοποιήσει την καθημερινότητα, με τα δικά της υλικά, μια που παντού υπάρχει ο λόγος και οι έννοιες που είναι φορέας;
Ο Νάνος Βαλαωρίτης στο ανέκδοτο κείμενό του, Περί Ποιήσεως, του 2004, γράφει το εξής: «…η ποίηση είναι κι αυτή όπως ο έρωτας ένα δαιμονικό στοιχείο που συνδέει το θείο και ακατάληπτο μυστήριο του κόσμου με την καθημερινότητα των ανθρώπων και μόνο εκείνη είναι ικανή να την αποκαλύψει στην πληρότητά της. Κι εδώ δεν μιλάμε μόνο για την ποίηση με την στενή έννοια ενός είδους λογοτεχνικού με τις μορφές που υποδύθηκε στους αιώνες και πώς άλλαξαν αυτές με τον χρόνο, αλλά με το ευρύτερο πνεύμα της που μπορεί να ονομάσουμε « ποιητικότητα » και « ποιητικοποίηση » και πώς λειτουργεί αυτή σε όλα τα εκφραστικά είδη, είτε των εικαστικών τεχνών, της μουσικής, του θεάτρου, της γραφής και της αρχιτεκτονικής. Θα έλεγα μάλιστα και μέσα στη ζωή την ίδια όπως την διαμορφώνουμε.».
Έτσι, στο μαρμάρινο γλυπτό μου, τα κεφάλια ξεπηδάνε από το έδαφος με μια αδρή γλυπτική γραφή, συνεχίζουν με πιο ρεαλιστικές προσεγγίσεις έως που φτάνουν στον φωτορεαλισμό για να διαλυθούν σε αφαιρετικές φόρμες – από τον άγριο εξπρεσιονισμό, στον ρεαλισμό στην αφαίρεση όλα σε ένα γλυπτό, με στόχο Το ερωτηματικό της Γης ν’ ανταποκριθεί στην ευθύνη του τίτλου του.10 Στη σειρά Mediassemblages, ( πρώτη παρουσία το 1983 ), χρησιμοποίησα πολλούς τύπους εικόνων μέσα στη +ολική παρουσία αυτής της σειράς. Χρειαζότανε να δημιουργήσω ένα σχόλιο γι’ αυτά τα υλικά στην Ελλάδα μια που εκείνη και μόνον την στιγμή άρχιζε να κατακλύζεται/κυριαρχείται από τα πολύχρωμα τυπογραφικά μέσα μαζικής ενημέρωσης. Έτσι τα περιοδικά και οι έγχρωμοι κατάλογοι είναι που δώσανε το πρωταρχικό υλικό και κατεύθυναν τις συνθέσεις – πάντα βέβαια μέσα από το δικό μου επιλεκτικό, παρεμβατικό, κριτικό, σαρκαστικό μάτι. Υπήρχαν διαφορετικά στυλ και μορφικές προσεγγίσεις του κολάζ και του assemblage, αλλά εννοιολογικά ενωνόντουσαν με την κριτική έννοια της υπαλλαγής, την δεικτική χρήση κάποιων πολύχρωμων θεμάτων και την +ολική πρόθεση απέναντι στα πολύχρωμα μέσα εκείνης της εποχής. Στις μεγάλες εγκαταστάσεις +ολικές προτάσεις Λαβύρινθος ή το κενό μνημείο, το σημαντικό ήταν να διέλθει ο θεατής ανάμεσα στα περάσματα από διαφανείς καθρέφτες, να αντικαθρεφτιστεί αλλά να συναντήσει λόγω διαφάνειας και τον θεατή της άλλης πλευράς, άλλοτε διαβάζοντας το κείμενο του Καστοριάδη που συμμετείχε σε ένα κοινό έργο μας κι άλλοτε παρατηρώντας κάποια περίεργα δικά μου έργα έως και ένα πανό διαδήλωσης με σπασμένα κεφάλια από ελαφρύ υλικό που συνέθεταν ένα σύνθημα και όλα μαζί για να γιορτάσουμε τα 200 χρόνια της Γαλλικής Επανάστασης μέσα κι έξω από το Γαλλικό Ινστιτούτο της Αθήνας. Ετερόκλιτα στοιχεία σε μια διαδρομή αναγνώρισης του ουσιαστικού στοιχείου της επικοινωνίας που αναπτύχθηκε σε τρεις μεγάλες ατομικές μου εκθέσεις με αποκορύφωμα το Τελετουργία του 20ού αιώνα. Το ίδιο και στα Ενεργειακά πεδία, +ολικές προτάσεις παρουσίασης Τέχνης-Τεχνολογίας, όπου κυρίαρχη προσέγγιση για την κατασκευή ενός έργου ήτανε το κατά πόσο θα αφήνει στα μάτια του θεατή να φαίνεται ο κεραυνός σωστά. Τα υπόλοιπα δε βρισκόντουσαν μέσα στις επιλεγμένες προτεραιότητές μου. Όλα μαζί λοιπόν τα έργα στα Ενεργειακά πεδία, δίνανε το τελικό οπτικό/ηχητικό ενορχηστρωμένο περιβάλλον όπου ο κεραυνός αποκτούσε την μεγαλύτερη ελευθερία του και δημιουργική του παρουσία και οντότητα. Αισθητικά λοιπόν, ενώ ένα-ένα τα έργα είναι αναγνωρίσιμα ως αναφορά τον δημιουργό τους, φέρουν διαφορετικές αισθητικές καταβολές/αναφορές άλλα δε παρουσιάζονται σαν επίτοιχα, άλλα σαν κατασκευές, άλλα σαν περιβάλλοντα πάντα με κύριο μέλημα τον διάλογο μεταξύ τους αλλά και με μοναδικό στόχο τη λάμψη των κεραυνών στα μάτια των θεατών. Αυτό είναι ακριβώς η απελευθέρωση από τις κλειστές φόρμες όπως επίσης και η στόχευση της επανεννοιοδότησης ή της εύρεσης της ουσίας.
Όπως στο τέλος του ποιητικού μου βιβλίου υπάρχει ένα κείμενο που αναφέρεται στην έκδοση, έτσι και στο μαρμάρινο γλυπτό και στις εγκαταστάσεις ένα κείμενο συνοδεύει πάντα αυτή την πράξη, παράλληλα κι αυτόνομα δρώντας. Η παρουσίαση αυτή λοιπόν, ο τρόπος της και το αποτέλεσμά της είναι σημαντικό και παρεμβαίνει, για παράδειγμα στο ερώτημα τι είναι βιβλίο, όπως και τι είναι μια έκθεση, όπως και το ποια είναι η αφηγηματική εκείνη προσέγγιση που να δίνει στα αποσπάσματα μια άλλη ανάγνωση. Έτσι απαντάει στην αφήγηση και παρεμβαίνει εννοιοδοτώντας τα αποσπάσματά της. Και μάλιστα όχι σαν θραύσματα τυχαία, αλλά τέτοια που δημιουργούν μια άλλη συνολική επανανάγνωση. Αυτή η +ολική παρουσία της ποίησης μπορεί να γίνει, όποτε χρειάζεται στον ποιητή, μέσα σε ένα τόπο/βιβλίο/δρώμενο/βιντεοποίημα και φυσικά σε VJ’s γνωρίζοντας κι ανακτώντας τις ιστορικές καταβολές που διαλέγει κι ελεύθερα να εκφραστεί σε όποια ιστορική φόρμα έτσι που να μην διαιωνίζεται η επιλεγμένη φόρμα για να εγκλωβίζει, αλλά να ασκεί τα καθήκοντά της για να επιτύχει η έκφραση της πλέον δυνατής παρουσίας της. Αυτή η συγκατοίκηση που προτείνω σε έναν τόπο, βιβλίο, γλυπτό ή το διαδίκτυο, σε μια χώρα, το ανθρώπινο κορμί, τις πέντε γλώσσες σε ένα βιβλίο και τις πέντε αισθήσεις σε ένα κορμί και τις πέντε ηπείρους μπορεί να κινητοποιηθεί δημιουργικά μόνον μέσα από την απελευθέρωση από τα κλειστά αισθητικά δόγματα, μόνον μέσα από την δυνατότητα να γεννηθούν καινούριες προσεγγίσεις μέσα από την γνώση που έχουμε για την παγκόσμια ιστορία της ποίησης. Έτσι για μένα περιγράφεται το προσωπικό ύφος παρουσίασης κι εγγραφής του κάθε ποιήματος ή ποιητικής πρακτικής. Αυτή είναι η εννοιολογική μου κατεύθυνση σε έναν επιλεγμένο δι-αισθητικό διάλογο. Το εντοπίζω σαν ένα συνεχές δημιουργικό ζητούμενο του μοντερνισμού, που αντλεί από τις πηγές των αισθητικών ρευμάτων έχοντας την ελευθερία να είναι +ολικά ανθρώπινο το δημιουργικό πρόταγμα. Έτσι, λοιπόν, δεν είναι πέρα από τα αισθητικά προτάγματα ή στυλ, αλλά αντίθετα κάθε φορά τιμώντας/ορίζοντας/επαναπροσδιορίζοντας διαφορετικά αισθητικά χαρακτηριστικά και θεωρώντας την +ολική έκφραση προσπάθεια συνέχισης κι έρευνας εκφραστικής αυτών των επιλεγμένων μορφών σε εξέλιξη. Έτσι, καινούριες αλληλουχίες εκφραστικές ορίζουν μια αισθητική σύμπλεξη/συμπόρευση σε δρόμους απελευθερωμένους. Όλα δεν κολλάνε με όλα, το σημερινό ανακάτωμα δεν είναι απελευθερωμένο. Αντίθετα κρύβει την ιδεολογία του μεταμοντέρνου σχετικισμού και δεν ορίζει μια ιδεολογική και αισθητική προσέγγιση. Ποιητική πρόταση με έναν εννοιολογικό καθορισμό τέτοιο που το παιχνίδι να γίνεται η δουλειά των ποιητών!
Το ότι υπάρχει ιστορία των κοινωνιών, σημαίνει αλλαγές που καταγράφονται. Μπορούμε να σκεφτούμε την ποίηση χωρίς ιστορία - δηλαδή χωρίς αλλαγές; Σήμερα με τους γρήγορους ρυθμούς εναλλαγών και ρυθμών ζωής, η ποίηση έχει μπει σε διαδικασία γοργής ενσωμάτωσης, μετάλλαξης για να εκφράσει ένα όχημα που κινείται εικονικά, που διαδρά στιγμιαία με τον χρήστη/αναγνώστη, που βρίσκεται στην άλλη πλευρά του πλανήτη και ο χώρος αυτός στον οποίο γίνεται όλο αυτό το ψηφιακό γεγονός είναι άυλος. Υπάρχουν κάποιοι περίοδοι που εμφανίζονται ανανεωτές/πρωτοπόροι ποιητές, αλλιώς τι ιστορία θα υπήρχε; Ιστορία της επανάληψης, της ομοιότητας ή θεματικής μόνον προσέγγισης και στυλιστικής ομοιογένειας; Θα ήτανε λογικό αυτοί οι πρωτοπόροι να είναι αυτοί που μένουν στην Ιστορία μια που χάραξαν μονοπάτια – σήμερα στην Ελλάδα γίνεται το ανάποδο, τους ξεχνάμε αυτούς που με μια ανανεωτική αίσθηση ανατροπής κατέθεσαν την ποιητική τους διαδρομή. Αν δεν είχαν προϋπάρξει αυτοί οι ποιητές που μας πέρασαν από την άλλη πλευρά της ποίησης, δεν θα είχε σήμερα νόημα να προσπαθούμε να μιλήσουμε σε βάθος για την ποιητική έρευνα και την εκάστοτε πρωτοπορία για να φτάσουμε μάλιστα σήμερα να αναζητούμε το μετά. Έτσι πρέπει να μελετήσουμε την διεθνή και τοπική πρωτοποριακή ποίηση και τα σημαντικά βήματα που γίνανε, θα πρέπει λοιπόν να αναφερθούμε σε ποιητές διεξοδικά, ζητήθηκε όμως από το συμπόσιο να μην γίνουν συγκεκριμένες αναφορές - όπως επίσης να εστιάσουμε μόνον στον 20ό αιώνα.
Η ποιητική επικοινωνία ψάχνει πάντοτε απάτητα μονοπάτια. Στόχος ένας ορίζοντας με μια νέα πολυδιάστατη σύνταξη/αίσθηση, πολυποιητική σύνταξη μιας έκφρασης που χρησιμοποιεί ό,τι και το ανθρώπινο κορμί. Τον ήχο, την εικόνα, την ανάγνωση, την κατανόηση, τις μυστικές αισθήσεις και όλα αυτά μαζί.
Η έρευνα για τον άγνωστο Χ στην ποίηση και στην τέχνη, έτσι ώστε να δημιουργήσει ένα +ολικό έργο, με βοήθησε στο να ξεκαθαρίσω την πολυεπίπεδη προσέγγιση απέναντι στην αφήγηση και μου έβαλε αισθητικές επιλογές και περιορισμούς για να ερευνήσω τις εκφραστικές/ποιητικές /πλαστικές ανησυχίες μου.
Ένας κόσμος ποίησης. Ένας κόσμος τέχνης. Μια γειτονιά που επικοινωνεί και παίζει και δημιουργεί – διαφορετικοί άνθρωποι σε ετερόκλιτες διαδρομές που συγκροτούν έναν κόσμο με μια συνολική ματιά συγγενικότητας. Πολύ θα ήθελα όλα να οδηγούν στην +ολική παρουσία του ατόμου/καλλιτέχνη/πολίτη. Αυτή η ολοκλήρωση είναι ζητούμενο γεγονός στις μεγάλες επαναστατικές γιορτές/περιόδους, για όσους το έχουν ζήσει, για όσους το έχουν αισθανθεί. Σαν συνέχεια του στην βράση κολλάει το σίδερο αλλά και σαν ευχή δική μου για ένα μέλλον με +ολικό πανανθρώπινο όραμα.
Κωστής Τριανταφύλλου
Μια συζήτηση με την Τιτίκα Δημητρούλια
- Εν αρχή ην η ποίηση και δη η πολιτική ποίηση; Μίλησέ μας για τα πρώτα σου βήματα στον χώρο της ποίησης, για την εποχή, για την ατμόσφαιρα, για τις παρέες σου, για τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόσουν τότε. Αν κάνουμε αναφορά, για άλλη μια φορά στις ποιητικές γενιές, τοποθετείς τον εαυτό σου στη γενιά του ’70;
- Οπτική ποίηση, ηχητική ποίηση, συγκεκριμένη ποίηση, ηλεκτρονική ποίηση: πώς καθόρισαν τη διακαλλιτεχνική, διαμεσική διαδρομή σου, πώς δέθηκε η ποίηση με τις εικαστικές τέχνες στο έργο σου; Πώς δομείται αυτή η συνάντηση, ιεραρχικά, με τον τρόπο της ώσμωσης;
- Ποιοι-ες είναι οι συνομιλητές-ήτριές σου στη διαδρομή αυτή, εντός και εκτός Ελλάδας; Υπήρξε μια συντεταγμένη κίνηση στην Ελλάδα, αν υπήρξε συνεχίζεται; Ή αισθάνεσαι μοναχικός καβαλάρης;
- Έργα για τη γη, έργα του κεραυνού: μπορείς να μας πεις για τη συλλογιστική πίσω από τα έργα σου; Για τις φιλοσοφικές σου αφορμήσεις; Φιλοσοφία, τέχνη και πολιτική: Πώς συνδυάζονται μεταξύ τους και με την τεχνολογία; Ποια τα διακυβεύματα της χρήσης της τεχνολογίας στην τέχνη, ειδικά σήμερα;
- Μοντερνισμός, ύστερος μοντερνισμός, μεταμοντερνισμός: ποια η στάση σου;
- Η μορφή στην τέχνη.
Και η απάντηση στις ερωτήσεις:
Αγαπητή μου Τιτίκα, άν βάζαμε ένα μαγνητόφωνο να σου απαντάω στις ερωτήσεις σου θα χρειαζόμουνα μερόνυχτα να αναπτύσσω/να αναλύω να θυμάμαι και να κρίνω.
Εδώ σου στέλνω μια σύντομη καταγραφή που ξεπέρασε τις 1800 λέξεις κι αγκαλιάζει τις ερωτήσεις σου πολύπλευρα, πιστεύω.
Βέβαια μπορείς να το περιορίσεις. Ξεπέρασα κατα 400 λέξεις. Είναι τόσο σύνθετη κάθε απάντησή μου που δεν γίνεται να έχει κάποια ενότητα.
‘Ετσι : Εν αρχή ην η ποίηση
και απαντήσεις στα ερωτήματα 2,3,4,5 που να συνθέτουν μια προσωπική ιστορία ανάγνωσης.
Πές μου πώς σου φαίνεται.
Σε ευχαριστώ
Γεννήθηκα το 1950 στην Αθήνα. Κάποτε, που ήμουν άρρωστος και δεν πήγα στο σχολείο, μου έφερε η μητέρα μου να διαβάσω ένα καλλιτεχνικό περιοδικό -ήταν το Πάλι του Νάνου Βαλαωρίτη! Δεν είχα ξαναδιαβάσει τόσο έντονα κείμενα. Διάβαζα πολύ και πήγαινα στο Μοναστηράκι, όπου έκανα κι ένα μικροεμπόριο με ρολόγια κι αγόραζα βιβλία ποίησης και κοινωνικά. Κάποια στιγμή αποφασίζω και στέλνω στον Γρηγόριο Ξενόπουλο για την Διάπλαση των Παίδων ένα ποίημα -και το δημοσιεύει με εγκωμιαστικό σχόλιο -ντράπηκα για το σχόλιο και δεν ξανάστειλα!
Το 1968 οργανώνω την ομάδα του Περιοδικού Λωτός όπως και του ανάλογου στεκιού του το Χαγιάτι και το πρώτο εβδομαδιαίο φεστιβάλ ξένης ποίησης ‘οπου παρουσιάστηκαν οι χώρες Αμερική, Ιαπωνία, Ινδία, Γερμανία και άλλες. Κάθε εβδομάδα δύο παρουσιλασεις ποιητών στο στέκι του περιοδικού στο Χαγιάτι και βέβαια μια σειρά διαλέξεων στο Πειραματικό Θέατρο της Μαριέτας Ριάλδη… Οι συνομιλητές μου δεν βρίσκονταν μόνον στον χώρο της ποίησης αλλά και της πολιτικής παρανομίας -δικτατορία γαρ ! Αλλά και αντισυστημική πάλη όχι μόνον κατά της υπάρχουσας, τότε, κατάστασης αλλά κατά του συστήματος που την δημιούργησε και την έθρεψε την δικτατορία και την φοβισμένη σιωπηλή πλειοψηφία!
Όσο λειτούργησα με ποιητικές παρέες στο Κολωνάκι και το Μπραζίλιαν τόσο και στην πλατεία Εξαρχείων τα βράδια ιδιαίτερα όπου η ερωτική και ανατρεπτική διάθεση περίσσευε.
Το ποίημα-ντοκουμέντο Η ΤΡΕΛΑ, αφιερωμένο στις φυλακισμένες γυναίκες, δημοσιεύτηκε με το ψευδώνυμο Κ. Φωτεινός. Η επιλογή του ψευδωνύμου ανήκει στον συγγραφέα Άρη Φακίνο που είχε την ευθύνη τόσο των εκδόσεων «΄Εξοδος», όσο και του ομώνυμου περιοδικού που κυκλοφορούσε παράνομα στην Ελλάδα. Το ποίημα Η Τρέλα, που ανήκει στην ανέκδοτη συλλογή μου Ποιήματα-Προκηρύξεις, συμπεριλήφθηκε, από τον συγγραφέα Άρη Φακίνο, στην πρώτη Αντιστασιακή Ανθολογία Ποίησης,με τον τίτλο Κραυγές που εκδόθηκε στο Παρίσι και κυκλοφόρησε παράνομα στην Ελλάδα, με τον τίτλο ΚΡΑΥΓΕΣ και υπότιτλο: Σελίδες από την αδούλωτη Ελληνική Λογοτεχνία, 1971.
Το 1972 από τις εκδόσεις Πράξη πάει για τύπωμα “ ἡ Β α ρ β ά ρ α γιά μιά θορυβοποιώ μονοτονία” αλλά όπως και το περιοδικό Πράξις που κυκλοφόρησε πολυγραφημένο παράνομα εγώ αναγκάστηκα να βρεθώ εκτός Ελλάδας και η Βαρβάρα κυκλοφόρησε σε παρέες φίλων.
Το 1974 οργανώνω την ομάδα ΚΡΑΚ. Νοικιάζω σπίτι στην οδό Βαλσαμώνος και η πρώτη αυτόνομη ομάδα δημιουργήθηκε. Συζητήσεις, παρεμβάσεις έως και δρώμενα δρόμου.
Από τον Φεβρουάριο του 1974 που κυκλοφορεί στην Αθήνα το ποιητικό βιβλίο μου Αποσπάσματα του Κωστή, 1967-1973, από τον Λ. Γιοβάνη, ( επανέκδοση από τις εκδόσεις Εξάρχεια) έως και σήμερα πολλές φορές χρειάστηκα/χρησιμοποίησα την αισθητική προσέγγιση που χαρακτήρισα σαν +ολική πρόταση. Ένα βιβλίο με μια εννοιολογική πρόταση παρουσίασης, που αργότερα συνοδεύτηκε από ένα κείμενο ορισμού της εξέλιξης της ανάγνωσης με το κείμενο που ονομάζεται:+ολική αίσθηση.
‘Ετσι το ποιητικό έργο μου εμφανίζεται στις αρχές του ’70. Μετά από το βιβλίο με τα αποσπάσματα 1967-1973, από έξη ανέκδοτα βιβλία, αρνούμαι για ένα χρονικό διάστημα το βιβλίο προτιμώντας την εφήμερη φόρμα των ποιητικών και πολιτικο-κοινωνικών περιοδικών.Φυσικά, τότε, αυτό δεν έγινε κατανοητό από τους νέους ποιητές που παρ’ ολο που ερχόντουσαν από αυτό που ονομάστηκε αμφισβήτηση, η πολιτική και κοινωνική στάση τους υπολειπόταν εξέγερσης κι ανατροπής κινούμενοι στις παρυφές μιας συντηρητικής βαρετής επανάληψης με πολύ λίγη σχέση με τον Μάη του 68 και με άλλες πολιτιστικοκοινωνικές ανατρεπτικές στιγμές του τότε.
Έτσι, για να επανέλθω, το βιβλίο μου αυτό παρουσιάστηκε με μια +ολική ποιητική – μια ποιητική σε εξέλιξη στις σελίδες ενός βιβλίου. Αυτή η προσέγγιση που εξαπλώθηκε με σαφήνεια στο γλυπτό μου Το ερωτηματικό της Γής, όπως και στις ατομικές εκθέσεις Mediassemblages, Ρευστότητα στερεοποιημένη και στα περιβάλλοντά μου Λαβύρινθος ή το κενό μνημείο, Ηλεκτρικό πεδίο ξεκίνησε τόσο σαν πρόταση παρουσίασης και σύνθεσης ενός έργου όσο και σαν +ολική προσέγγιση/πρόταση ζωής. Ένα +ολικό έργο τέχνης. Έτσι η πρώτη φορά που οργανώνω μια τέτοια προσέγγιση επανανάγνωσης των μορφών που με βοηθάνε εκφραστικά μέσα από την ιστορία, γίνεται στο πρώτο μου ποιητικό βιβλίο, που όχι μόνον περιέχει τμήματα από δικά μου ανέκδοτα βιβλία και επιγραφές δρόμων και παραινέσεις/σκέψεις για τον αναγνώστη αλλά και για αυτή την ίδια την πράξη της έκδοσης, όπως και τμήματα από άλλους συγγραφείς με μια ιδιαίτερη παρέμβαση. Η ποίηση που βγαίνει στη ζωή και η ζωή που μπαίνει στην ποίηση. Δεν φοβάμαι το καινούριο στην ποιητική αίσθηση αλλά το παλιό κι αυτούς που βολεύονται γύρω του, το καθιερωμένο, το σίγουρο. Η πεπατημένη σήμερα είναι πια μια λεωφόρος ταχείας διέλευσης: προσοχή μη σας συνθλίψουν οι βιαστικοί οδηγοί! Από πάνω κι από κάτω γύρω και πέρα από κάθε σκηνή του παρελθόντος υπάρχει πάντα χώρος για νέα μηνύματα και καινούριες προσεγγίσεις, ναι τέτοια είναι και η δική μου +ολική προσέγγιση. Είναι μια προσέγγιση που με απασχόλησε/με προβλημάτισε, έχοντας στόχο την ουσιαστικοποίηση του αποσπασματικού λόγου.
Οι εικαστικές τέχνες οικειοποιούνται τόσο την ποίηση όσο και την πραγματικότητα κάνοντάς την τέχνη. Γιατί η ποίηση να μην οικειοποιηθεί, για να παρέμβει, για να ποιητικοποιήσει την καθημερινότητα, με τα δικά της υλικά, μια που παντού υπάρχει ο λόγος και οι έννοιες που είναι φορέας;
Ο Νάνος Βαλαωρίτης στο ανέκδοτο κείμενό του, Περί Ποιήσεως, του 2004, γράφει το εξής: «…η ποίηση είναι κι αυτή όπως ο έρωτας ένα δαιμονικό στοιχείο που συνδέει το θείο και ακατάληπτο μυστήριο του κόσμου με την καθημερινότητα των ανθρώπων και μόνο εκείνη είναι ικανή να την αποκαλύψει στην πληρότητά της. Κι εδώ δεν μιλάμε μόνο για την ποίηση με την στενή έννοια ενός είδους λογοτεχνικού με τις μορφές που υποδύθηκε στους αιώνες και πώς άλλαξαν αυτές με τον χρόνο, αλλά με το ευρύτερο πνεύμα της που μπορεί να ονομάσουμε « ποιητικότητα » και « ποιητικοποίηση » και πώς λειτουργεί αυτή σε όλα τα εκφραστικά είδη, είτε των εικαστικών τεχνών, της μουσικής, του θεάτρου, της γραφής και της αρχιτεκτονικής. Θα έλεγα μάλιστα και μέσα στη ζωή την ίδια όπως την διαμορφώνουμε.».
Έτσι, στο μαρμάρινο γλυπτό μου, τα κεφάλια ξεπηδάνε από το έδαφος με μια αδρή γλυπτική γραφή, συνεχίζουν με πιο ρεαλιστικές προσεγγίσεις έως που φτάνουν στον φωτορεαλισμό για να διαλυθούν σε αφαιρετικές φόρμες – από τον άγριο εξπρεσιονισμό, στον ρεαλισμό στην αφαίρεση όλα σε ένα γλυπτό, με στόχο Το ερωτηματικό της Γης ν’ ανταποκριθεί στην ευθύνη του τίτλου του.10 Στη σειρά Mediassemblages, ( πρώτη παρουσία το 1983 ), χρησιμοποίησα πολλούς τύπους εικόνων μέσα στη +ολική παρουσία αυτής της σειράς. Χρειαζότανε να δημιουργήσω ένα σχόλιο γι’ αυτά τα υλικά στην Ελλάδα μια που εκείνη και μόνον την στιγμή άρχιζε να κατακλύζεται/κυριαρχείται από τα πολύχρωμα τυπογραφικά μέσα μαζικής ενημέρωσης. Έτσι τα περιοδικά και οι έγχρωμοι κατάλογοι είναι που δώσανε το πρωταρχικό υλικό και κατεύθυναν τις συνθέσεις – πάντα βέβαια μέσα από το δικό μου επιλεκτικό, παρεμβατικό, κριτικό, σαρκαστικό μάτι. Υπήρχαν διαφορετικά στυλ και μορφικές προσεγγίσεις του κολάζ και του assemblage, αλλά εννοιολογικά ενωνόντουσαν με την κριτική έννοια της υπαλλαγής, την δεικτική χρήση κάποιων πολύχρωμων θεμάτων και την +ολική πρόθεση απέναντι στα πολύχρωμα μέσα εκείνης της εποχής. Στις μεγάλες εγκαταστάσεις +ολικές προτάσεις Λαβύρινθος ή το κενό μνημείο, το σημαντικό ήταν να διέλθει ο θεατής ανάμεσα στα περάσματα από διαφανείς καθρέφτες, να αντικαθρεφτιστεί αλλά να συναντήσει λόγω διαφάνειας και τον θεατή της άλλης πλευράς, άλλοτε διαβάζοντας το κείμενο του Καστοριάδη που συμμετείχε σε ένα κοινό έργο μας κι άλλοτε παρατηρώντας κάποια περίεργα δικά μου έργα έως και ένα πανό διαδήλωσης με σπασμένα κεφάλια από ελαφρύ υλικό που συνέθεταν ένα σύνθημα και όλα μαζί για να γιορτάσουμε τα 200 χρόνια της Γαλλικής Επανάστασης μέσα κι έξω από το Γαλλικό Ινστιτούτο της Αθήνας. Ετερόκλιτα στοιχεία σε μια διαδρομή αναγνώρισης του ουσιαστικού στοιχείου της επικοινωνίας που αναπτύχθηκε σε τρεις μεγάλες ατομικές μου εκθέσεις με αποκορύφωμα το Τελετουργία του 20ού αιώνα. Το ίδιο και στα Ενεργειακά πεδία, +ολικές προτάσεις παρουσίασης Τέχνης-Τεχνολογίας, όπου κυρίαρχη προσέγγιση για την κατασκευή ενός έργου ήτανε το κατά πόσο θα αφήνει στα μάτια του θεατή να φαίνεται ο κεραυνός σωστά. Τα υπόλοιπα δε βρισκόντουσαν μέσα στις επιλεγμένες προτεραιότητές μου. Όλα μαζί λοιπόν τα έργα στα Ενεργειακά πεδία, δίνανε το τελικό οπτικό/ηχητικό ενορχηστρωμένο περιβάλλον όπου ο κεραυνός αποκτούσε την μεγαλύτερη ελευθερία του και δημιουργική του παρουσία και οντότητα. Αισθητικά λοιπόν, ενώ ένα-ένα τα έργα είναι αναγνωρίσιμα ως αναφορά τον δημιουργό τους, φέρουν διαφορετικές αισθητικές καταβολές/αναφορές άλλα δε παρουσιάζονται σαν επίτοιχα, άλλα σαν κατασκευές, άλλα σαν περιβάλλοντα πάντα με κύριο μέλημα τον διάλογο μεταξύ τους αλλά και με μοναδικό στόχο τη λάμψη των κεραυνών στα μάτια των θεατών. Αυτό είναι ακριβώς η απελευθέρωση από τις κλειστές φόρμες όπως επίσης και η στόχευση της επανεννοιοδότησης ή της εύρεσης της ουσίας.
Όπως στο τέλος του ποιητικού μου βιβλίου υπάρχει ένα κείμενο που αναφέρεται στην έκδοση, έτσι και στο μαρμάρινο γλυπτό και στις εγκαταστάσεις ένα κείμενο συνοδεύει πάντα αυτή την πράξη, παράλληλα κι αυτόνομα δρώντας. Η παρουσίαση αυτή λοιπόν, ο τρόπος της και το αποτέλεσμά της είναι σημαντικό και παρεμβαίνει, για παράδειγμα στο ερώτημα τι είναι βιβλίο, όπως και τι είναι μια έκθεση, όπως και το ποια είναι η αφηγηματική εκείνη προσέγγιση που να δίνει στα αποσπάσματα μια άλλη ανάγνωση. Έτσι απαντάει στην αφήγηση και παρεμβαίνει εννοιοδοτώντας τα αποσπάσματά της. Και μάλιστα όχι σαν θραύσματα τυχαία, αλλά τέτοια που δημιουργούν μια άλλη συνολική επανανάγνωση. Αυτή η +ολική παρουσία της ποίησης μπορεί να γίνει, όποτε χρειάζεται στον ποιητή, μέσα σε ένα τόπο/βιβλίο/δρώμενο/βιντεοποίημα και φυσικά σε VJ’s γνωρίζοντας κι ανακτώντας τις ιστορικές καταβολές που διαλέγει κι ελεύθερα να εκφραστεί σε όποια ιστορική φόρμα έτσι που να μην διαιωνίζεται η επιλεγμένη φόρμα για να εγκλωβίζει, αλλά να ασκεί τα καθήκοντά της για να επιτύχει η έκφραση της πλέον δυνατής παρουσίας της. Αυτή η συγκατοίκηση που προτείνω σε έναν τόπο, βιβλίο, γλυπτό ή το διαδίκτυο, σε μια χώρα, το ανθρώπινο κορμί, τις πέντε γλώσσες σε ένα βιβλίο και τις πέντε αισθήσεις σε ένα κορμί και τις πέντε ηπείρους μπορεί να κινητοποιηθεί δημιουργικά μόνον μέσα από την απελευθέρωση από τα κλειστά αισθητικά δόγματα, μόνον μέσα από την δυνατότητα να γεννηθούν καινούριες προσεγγίσεις μέσα από την γνώση που έχουμε για την παγκόσμια ιστορία της ποίησης. Έτσι για μένα περιγράφεται το προσωπικό ύφος παρουσίασης κι εγγραφής του κάθε ποιήματος ή ποιητικής πρακτικής. Αυτή είναι η εννοιολογική μου κατεύθυνση σε έναν επιλεγμένο δι-αισθητικό διάλογο. Το εντοπίζω σαν ένα συνεχές δημιουργικό ζητούμενο του μοντερνισμού, που αντλεί από τις πηγές των αισθητικών ρευμάτων έχοντας την ελευθερία να είναι +ολικά ανθρώπινο το δημιουργικό πρόταγμα. Έτσι, λοιπόν, δεν είναι πέρα από τα αισθητικά προτάγματα ή στυλ, αλλά αντίθετα κάθε φορά τιμώντας/ορίζοντας/επαναπροσδιορίζοντας διαφορετικά αισθητικά χαρακτηριστικά και θεωρώντας την +ολική έκφραση προσπάθεια συνέχισης κι έρευνας εκφραστικής αυτών των επιλεγμένων μορφών σε εξέλιξη. Έτσι, καινούριες αλληλουχίες εκφραστικές ορίζουν μια αισθητική σύμπλεξη/συμπόρευση σε δρόμους απελευθερωμένους. Όλα δεν κολλάνε με όλα, το σημερινό ανακάτωμα δεν είναι απελευθερωμένο. Αντίθετα κρύβει την ιδεολογία του μεταμοντέρνου σχετικισμού και δεν ορίζει μια ιδεολογική και αισθητική προσέγγιση. Ποιητική πρόταση με έναν εννοιολογικό καθορισμό τέτοιο που το παιχνίδι να γίνεται η δουλειά των ποιητών!
Το ότι υπάρχει ιστορία των κοινωνιών, σημαίνει αλλαγές που καταγράφονται. Μπορούμε να σκεφτούμε την ποίηση χωρίς ιστορία - δηλαδή χωρίς αλλαγές; Σήμερα με τους γρήγορους ρυθμούς εναλλαγών και ρυθμών ζωής, η ποίηση έχει μπει σε διαδικασία γοργής ενσωμάτωσης, μετάλλαξης για να εκφράσει ένα όχημα που κινείται εικονικά, που διαδρά στιγμιαία με τον χρήστη/αναγνώστη, που βρίσκεται στην άλλη πλευρά του πλανήτη και ο χώρος αυτός στον οποίο γίνεται όλο αυτό το ψηφιακό γεγονός είναι άυλος. Υπάρχουν κάποιοι περίοδοι που εμφανίζονται ανανεωτές/πρωτοπόροι ποιητές, αλλιώς τι ιστορία θα υπήρχε; Ιστορία της επανάληψης, της ομοιότητας ή θεματικής μόνον προσέγγισης και στυλιστικής ομοιογένειας; Θα ήτανε λογικό αυτοί οι πρωτοπόροι να είναι αυτοί που μένουν στην Ιστορία μια που χάραξαν μονοπάτια – σήμερα στην Ελλάδα γίνεται το ανάποδο, τους ξεχνάμε αυτούς που με μια ανανεωτική αίσθηση ανατροπής κατέθεσαν την ποιητική τους διαδρομή. Αν δεν είχαν προϋπάρξει αυτοί οι ποιητές που μας πέρασαν από την άλλη πλευρά της ποίησης, δεν θα είχε σήμερα νόημα να προσπαθούμε να μιλήσουμε σε βάθος για την ποιητική έρευνα και την εκάστοτε πρωτοπορία για να φτάσουμε μάλιστα σήμερα να αναζητούμε το μετά. Έτσι πρέπει να μελετήσουμε την διεθνή και τοπική πρωτοποριακή ποίηση και τα σημαντικά βήματα που γίνανε, θα πρέπει λοιπόν να αναφερθούμε σε ποιητές διεξοδικά, ζητήθηκε όμως από το συμπόσιο να μην γίνουν συγκεκριμένες αναφορές - όπως επίσης να εστιάσουμε μόνον στον 20ό αιώνα.
Η ποιητική επικοινωνία ψάχνει πάντοτε απάτητα μονοπάτια. Στόχος ένας ορίζοντας με μια νέα πολυδιάστατη σύνταξη/αίσθηση, πολυποιητική σύνταξη μιας έκφρασης που χρησιμοποιεί ό,τι και το ανθρώπινο κορμί. Τον ήχο, την εικόνα, την ανάγνωση, την κατανόηση, τις μυστικές αισθήσεις και όλα αυτά μαζί.
Η έρευνα για τον άγνωστο Χ στην ποίηση και στην τέχνη, έτσι ώστε να δημιουργήσει ένα +ολικό έργο, με βοήθησε στο να ξεκαθαρίσω την πολυεπίπεδη προσέγγιση απέναντι στην αφήγηση και μου έβαλε αισθητικές επιλογές και περιορισμούς για να ερευνήσω τις εκφραστικές/ποιητικές /πλαστικές ανησυχίες μου.
Ένας κόσμος ποίησης. Ένας κόσμος τέχνης. Μια γειτονιά που επικοινωνεί και παίζει και δημιουργεί – διαφορετικοί άνθρωποι σε ετερόκλιτες διαδρομές που συγκροτούν έναν κόσμο με μια συνολική ματιά συγγενικότητας. Πολύ θα ήθελα όλα να οδηγούν στην +ολική παρουσία του ατόμου/καλλιτέχνη/πολίτη. Αυτή η ολοκλήρωση είναι ζητούμενο γεγονός στις μεγάλες επαναστατικές γιορτές/περιόδους, για όσους το έχουν ζήσει, για όσους το έχουν αισθανθεί. Σαν συνέχεια του στην βράση κολλάει το σίδερο αλλά και σαν ευχή δική μου για ένα μέλλον με +ολικό πανανθρώπινο όραμα.
